Perakendede 2D Karekod Dönemi: GS1 Sunrise 2027 ve DataMatrix Rehberi
GS1’in “Sunrise 2027” hedefine göre perakende kasaları 2027 sonuna kadar EAN-13 ile birlikte 2D kodları da (GS1 DataMatrix ve GS1 Dijital Bağlantılı QR kod) okuyabilir hale gelecek. 2D kod; ürün numarasına ek olarak parti numarası, son kullanma tarihi ve seri numarası gibi bilgileri taşır. Bu, kasada son kullanma tarihi geçmiş veya geri çağrılmış ürünün satışını engellemeyi, izlenebilirliği ve tüketiciye dijital bilgi sunmayı mümkün kılar. Hazırlık için en kritik nokta, okuyucuların 2D okuyabilmesi ve etiketlerin doğru kalitede basılmasıdır.
Sunrise 2027 nedir?
Sunrise 2027, GS1’in perakendede 2D barkodlara geçiş için belirlediği küresel hedeftir. Amaç, 2027 yılı sonuna kadar perakende kasalarındaki okuyucuların ve yazılımların EAN/UPC barkodlarının yanında GS1 DataMatrix ve GS1 Dijital Bağlantı (GS1 Digital Link) içeren QR kodları da okuyup işleyebilmesidir.
Sunrise 2027 bir yasal zorunluluk değil, sektörün ortak hedefidir. EAN-13 bir anda kalkmayacak; geçiş döneminde ürünler hem EAN-13 hem de 2D kod taşıyabilecek. Ancak perakende zincirleri ve ihracat yapılan pazarlar 2D koda giderek daha fazla önem veriyor. İlaçta İTS karekodu, zirai ilaçta ve gübrede karekod zorunluluğu gibi örneklerle Türkiye’de 2D kod zaten pek çok sektörde günlük hayatın parçası.
2D kod EAN-13’e ne ekler?
EAN-13 yalnızca ürünün numarasını (GTIN) taşır. Aynı ürünün tüm kutuları kasada aynı görünür. 2D kod ise aynı alana çok daha fazla bilgi sığdırır:
| Özellik | EAN-13 | GS1 DataMatrix / QR (GS1 Dijital Bağlantı) |
|---|---|---|
| Taşıdığı bilgi | Yalnızca ürün numarası (GTIN) | GTIN + parti, son kullanma tarihi, seri no, ağırlık |
| Kasada SKT kontrolü | Yok | Tarihi geçmiş ürün kasada uyarı verebilir |
| Geri çağırma | Ürün bazında | Parti bazında, kasada engellenebilir |
| Tüketici bilgisi | Yok | QR kod ile web sayfası, içerik, kullanım bilgisi |
| Kapladığı alan | Geniş | Küçük; dar ambalaja sığar |
| Okuyucu | Lazer veya 2D okuyucu | Yalnızca 2D (imager) okuyucu |
GS1 DataMatrix mi, QR kod mu?
İki kod da kabul görür; seçim ürünün nerede ve kim tarafından okunacağına bağlıdır.
- GS1 DataMatrix: Çok küçük alana sığar, endüstriyel izlenebilirlik için idealdir. Sağlık ürünleri, ilaç, tıbbi cihaz ve parça işaretlemede yaygındır. Akıllı telefonla okunabilse de esas olarak tedarik zinciri içindir.
- QR kod (GS1 Dijital Bağlantı): İçeriği bir web adresi biçimindedir; telefon kamerasıyla okutulduğunda tüketici ürün sayfasına gider, kasa ise aynı koddan GTIN, parti ve SKT bilgisini alır. Gıda ve tüketici ürünlerinde tek kodla iki işi birden görür.
2D kodda hangi bilgiler taşınır?
GS1 2D kodlarında her bilgi, başındaki uygulama tanımlayıcısı (AI) ile tanımlanır. En sık kullanılanlar:
| AI | Bilgi | Örnek |
|---|---|---|
| (01) | GTIN – ürün numarası | 08691234567890 |
| (10) | Parti / lot numarası | L2410A |
| (17) | Son kullanma tarihi (YYAAGG) | 271231 |
| (21) | Seri numarası | 000125 |
| (310n) | Net ağırlık (kg) | 3103 001250 = 1,250 kg |
Parti, son kullanma tarihi ve seri numarası her üretimde değiştiği için bu kodlar genellikle hat üzerinde termal transfer yazıcıyla etikete basılır. Bu nedenle etiket, ribon ve yazıcının birlikte doğru seçilmesi, kodun her ortamda okunur kalmasını sağlar.
Mevcut okuyucularınızın 2D okuyup okumadığını, yazıcınızın ve etiketinizin GS1 DataMatrix ile QR kodu yeterli kalitede basıp basmadığını birlikte kontrol ediyoruz. Eksik olanı 2D okuyucu, termal transfer yazıcı, Smart etiket ve DNA ribonla tamamlıyoruz.
Firmalar için hazırlık kontrol listesi
- Okuyucularınızı kontrol edin: Lazer barkod okuyucular 2D kod okuyamaz. Kasa, depo ve sevkiyattaki okuyucuların 2D (imager) olup olmadığına bakın.
- Yazılımı hazırlayın: Kasa ve depo yazılımınızın 2D koddaki parti, SKT ve seri numarasını ayrıştırıp kullanabildiğinden emin olun.
- GTIN’lerinizi doğrulayın: Ürün numaralarınızın GS1 Türkiye’den alınmış geçerli GTIN’ler olduğunu kontrol edin.
- Baskı kalitesini test edin: Küçük 2D kodlarda 300 dpi yazıcı, yüksek kontrast ve doğru ribon kullanın; sessiz bölgeyi (kodun çevresindeki boşluk) koruyun.
- Etiketi ortama göre seçin: Soğuk zincir, nem ve sürtünme olan ürünlerde sentetik etiket ve resin ribon tercih edin.
- Geçişi kademeli yapın: Geçiş döneminde EAN-13’ü koruyup 2D kodu yanına ekleyin; tüm zincir hazır olduğunda tek koda geçebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
EAN-13 barkod kaldırılacak mı?
Hayır, bir anda kaldırılmayacak. Sunrise 2027 hedefi kasaların 2D kodları da okuyabilmesidir. Geçiş döneminde ürünler EAN-13 ve 2D kodu birlikte taşıyabilir.
2D koda geçiş zorunlu mu?
Sunrise 2027 yasal bir zorunluluk değil, GS1’in küresel sektör hedefidir. Ancak ilaç, zirai ilaç ve gübre gibi bazı sektörlerde karekod zaten mevzuatla zorunludur; perakende zincirleri de 2D koda giderek daha fazla önem vermektedir.
Mevcut barkod okuyucum 2D kod okur mu?
Lazer okuyucular 2D kod okuyamaz. 2D (imager) okuyucular hem 1D barkodları hem de GS1 DataMatrix ve QR kodları okur. Modelinizi iletirseniz uygunluğunu kontrol ediyoruz.
GS1 DataMatrix basmak için hangi yazıcı gerekir?
Termal transfer yazıcılar GS1 DataMatrix ve QR kod basabilir. Küçük kodlarda 300 dpi çözünürlük, uygun etiket ve ribonla daha net ve okunur sonuç verir.
Ücretsiz uygunluk kontrolü nasıl yapılıyor?
Okuyucu ve yazıcı modellerinizi, etiket malzemenizi ve kodda taşımak istediğiniz bilgileri iletin. Uygunluğu değerlendirip gerekiyorsa test etiketi ve numune ile önerimizi gönderiyoruz.
İlgili içerik ve ürünler
Okuyucu ve yazıcı modellerinizi, etiket malzemenizi iletin; ücretsiz uygunluk kontrolü yapıp eksikleri test etiketiyle birlikte önerelim.
Ücretsiz uygunluk kontrolü isteKaynaklar: GS1, “Sunrise 2027” ve GS1 Digital Link standardı; GS1 Genel Spesifikasyonlar (uygulama tanımlayıcıları). Bu yazı 12 Ekim 2026’da yayımlanmıştır.